മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ ഉടലെടുത്ത പുതിയ സംഘർഷങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ ആഗോളതലത്തിലുണ്ടായ സാമ്പത്തിക ആഘാതങ്ങൾ മറികടക്കാൻ വിവിധ രാജ്യങ്ങൾ അടിയന്തര നീക്കങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. നിലവിലുള്ള ലോകബാങ്ക് പദ്ധതികളിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ധനസഹായം ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയുന്ന പ്രതിസന്ധി പരിഹാര സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി കെനിയയും ഇറാഖും ഉൾപ്പെടെ 27 രാജ്യങ്ങൾ മുന്നോട്ട് വന്നതായി റോയിട്ടേഴ്സ് കണ്ടെത്തിയ ലോകബാങ്കിന്റെ ആഭ്യന്തര രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഫെബ്രുവരി 28-ന് മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് പ്രതിസന്ധി ആരംഭിച്ചതുമുതൽ മൂന്ന് രാജ്യങ്ങൾ പുതിയ സാമ്പത്തിക ഉപകരണങ്ങൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകിക്കഴിഞ്ഞു. യുദ്ധം മൂലമുണ്ടായ ആഗോള ഊർജ്ജ വിപണിയിലെ തടസ്സങ്ങൾ വിതരണ ശൃംഖലകളെ ബാധിക്കുകയും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള സുപ്രധാന വളം കയറ്റുമതി തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്ത സാഹചര്യത്തിലാണ് ഈ ദ്രുത നീക്കം.
ആഗോളതലത്തിൽ ഇന്ധനവില കുതിച്ചുയരുന്നത് ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യമായ കെനിയയെയും, എണ്ണ വരുമാനത്തിൽ വൻ ഇടിവുണ്ടായ ഇറാഖിനെയും സാരമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ മുൻകൂട്ടി തയ്യാറാക്കിയ അടിയന്തര ഫണ്ടിംഗ് സംവിധാനമുള്ള 101 രാജ്യങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവരാണ് ഇപ്പോൾ സഹായം തേടിയ ഈ 27 രാജ്യങ്ങളും. ഇതിൽ 54 രാജ്യങ്ങൾ ‘റാപ്പിഡ് റെസ്പോൺസ് ഓപ്ഷനിൽ’ ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുള്ളവരാണ്. ഇത് പ്രകാരം രാജ്യങ്ങൾക്ക് തങ്ങൾക്ക് ഇതുവരെ വിതരണം ചെയ്യാത്ത ധനസഹായത്തിന്റെ 10 ശതമാനം വരെ അടിയന്തര ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വേഗത്തിൽ വിനിയോഗിക്കാൻ അനുമതി ലഭിക്കും. എന്നാൽ ഈ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ സഹായം ആവശ്യപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ പൂർണ്ണമായ പേരുകളോ ആവശ്യപ്പെട്ട ആകെ തുകയുടെ വിവരങ്ങളോ പുറത്തുവിടാൻ ലോകബാങ്ക് വിസമ്മതിച്ചു.
നിലവിലുള്ള പ്രോജക്ട് ബാലൻസുകളും വേഗത്തിൽ വിതരണം ചെയ്യുന്ന സാമ്പത്തിക ഉപകരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഏകദേശം 20 ബില്യൺ മുതൽ 25 ബില്യൺ ഡോളർ വരെ ലഭ്യമാക്കാൻ ഈ പ്രതിസന്ധി ടൂൾകിറ്റിലൂടെ സാധിക്കുമെന്ന് ലോകബാങ്ക് പ്രസിഡന്റ് അജയ് ബംഗ കഴിഞ്ഞ മാസം വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ആറ് മാസത്തിനുള്ളിൽ ബാങ്കിന്റെ മൊത്തം പോർട്ട്ഫോളിയോയുടെ ചില ഭാഗങ്ങൾ പുനഃക്രമീകരിക്കാനും, ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ സഹായം 100 ബില്യൺ ഡോളറിലേക്ക് എത്തിക്കാനും ബാങ്കിന് കഴിയും. അതേസമയം, അന്താരാഷ്ട്ര നാണയ നിധിയുടെ തലവൻ ക്രിസ്റ്റലീന ജോർജിയേവ ഒരു ഡസനോളം രാജ്യങ്ങൾ ഹ്രസ്വകാല സഹായം തേടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, നിലവിൽ വളരെ കുറച്ച് അപേക്ഷകൾ മാത്രമാണ് അവിടെ ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്.
കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി നേരിടുമ്പോഴും അന്താരാഷ്ട്ര നാണയ നിധിയുമായി ചർച്ച നടത്തുന്നതിനേക്കാൾ ലോകബാങ്ക് ഫണ്ട് തേടാനാണ് മിക്ക രാജ്യങ്ങളും താല്പര്യം കാണിക്കുന്നത്. ഐഎംഎഫ് പദ്ധതികൾക്ക് പൊതുവെ കർശനമായ ചെലവുചുരുക്കൽ നടപടികൾ ആവശ്യമാണെന്നതാണ് ഇതിന് കാരണം. ഇത്തരം കടുത്ത നിബന്ധനകൾ കെനിയ പോലുള്ള വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ നിലവിലുള്ള സാമൂഹിക അസ്വസ്ഥതകൾ കൂടുതൽ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഇടയാക്കുമെന്ന് ബോസ്റ്റൺ സർവകലാശാലയിലെ ഗ്ലോബൽ ഡെവലപ്മെന്റ് പോളിസി സെന്റർ ഡയറക്ടർ കെവിൻ ഗല്ലഗർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ആഗോള വിപണിയിലെ അസ്ഥിരത നിരീക്ഷിക്കുന്ന പല രാജ്യങ്ങളും തൽക്കാലം കാത്തിരുന്ന് കാണുക എന്ന നയമാണ് ഇപ്പോൾ സ്വീകരിക്കുന്നത്.