പേപ്പര് കറന്സി ഒഴിവാക്കി പ്ലാസ്റ്റിക്കിലേക്ക് കൂടുമാറാന് റിസര്വ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ. പേപ്പർ കറൻസി അച്ചടിക്കുന്നതിനുള്ള ചെലവുകള് കുതിച്ചുയരുകയും കോടിക്കണക്കിന് മുഷിഞ്ഞ നോട്ടുകൾ എല്ലാ വർഷവും പ്രചാരത്തിൽ നിന്ന് പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് മുന്നില്ക്കണ്ടാണ് റിസര്വ് ബാങ്കിന്റെ കൂടുമാറ്റം. ഒരു ദശാബ്ദം മുമ്പ് ആദ്യമായി ഉയർന്നുവന്ന ഒരു നിർദ്ദേശം പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പോളിമർ നോട്ടുകൾ പ്രചാരത്തിലാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ് ഇപ്പോള് ആര്ബിഐയുടെ ആലോചന. ഇവ കൂടുതല് കാലം ഈടുനിൽക്കുന്നതാണ് എന്നതാണ് പ്രധാന നേട്ടം. സമീപഭാവിയിൽ തന്നെ ഒരു പൈലറ്റ് പ്രോജക്റ്റ് ആര്ബി ഐ പ്രഖ്യാപിച്ചേക്കും.
പട്നയിലും മുംബൈയിലും നടന്ന ആർബിഐയുടെ കഴിഞ്ഞ രണ്ട് ബോർഡ് മീറ്റിംഗുകളിൽ ഈ വിഷയം ചർച്ച ചെയ്തിരുന്നു. ദൈനംദിന ഉപയോഗത്തിൽ എത്ര വേഗത്തിൽ തേയ്മാനം സംഭവിക്കുന്നുവെന്ന് കണക്കിലെടുത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് 10, 20 എന്നീ രൂപ നോട്ടുകളിലാവും ആദ്യം പരീക്ഷണം. പരമ്പരാഗത കറൻസികളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന കോട്ടൺ അധിഷ്ഠിത പേപ്പറിന് പകരം നേർത്തതും വഴക്കമുള്ളതുമായ പ്ലാസ്റ്റിക്ക് ആവരണത്തില് അച്ചടിച്ച കറൻസി നോട്ടുകളാണ് പോളിമർ ബാങ്ക് നോട്ടുകൾ. “പ്ലാസ്റ്റിക്” ആണെങ്കിലും , അവ ക്രെഡിറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഡെബിറ്റ് കാർഡുകൾ പോലെ ദൃഢമല്ല. ഭാരം കുറഞ്ഞതും മടക്കാവുന്നതുമാണ്, കൂടാതെ പേപ്പർ നോട്ടുകളുടെ അതേ രീതിയിൽ തന്നെ കൈകാര്യം ചെയ്യാനും കഴിയും.
പേപ്പർ നോട്ടുകളേക്കാൾ ഫലപ്രദമായി പോളിമർ നോട്ടുകൾ അഴുക്ക്, ഈർപ്പം, കീറൽ എന്നിവയെ പ്രതിരോധിക്കും , അതായത് അവ വളരെക്കാലം അവ പ്രചാരത്തിൽ നില്ക്കും. സു മൈക്രോ-ഒപ്റ്റിക് ഹോളോഗ്രാമുകൾ, പ്രത്യേക മഷികൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള നൂതന സുരക്ഷാ സവിശേഷതകളും നോട്ടിലുണ്ടാകും. അതിനാല് ഇവ വ്യാജമായി സൃഷ്ടിക്കാന് കഴിയില്ല. കൂടുതൽ കാലം നിലനിൽക്കുമെന്നതിനാൽ കേടുവന്ന നോട്ടുകൾ ഉടന് മാറ്റി നല്കേണ്ട അവസ്ഥയും ആര്ബിഐക്ക് വരില്ല. 2025 മാർച്ചിൽ അവസാനിച്ച സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ കറൻസി നോട്ടുകൾ അച്ചടിക്കുന്നതിനുള്ള ചെലവ് ₹ 6,372.8 കോടിയായി ഉയർന്നു, മുൻ വർഷം ഇത് 5,101.4 കോടിയായിരുന്നു, പ്രധാനമായും ബാങ്ക് നോട്ടുകൾക്കുള്ള ആവശ്യം വർദ്ധിച്ചതിനാലാണ് ഇത്രയും തുക കൂടിയത്. മുഷിഞ്ഞ നോട്ടുകളുടെ ഉപയോഗവും അതേ സമയം വർദ്ധിച്ചു. 2025 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ, ഏകദേശം 23.8 ബില്യൺ മുഷിഞ്ഞ നോട്ടുകൾ പ്രചാരത്തിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ചു, മുൻ വർഷത്തെ 21.24 ബില്യൺ നോട്ടുകളിൽ നിന്ന് 12.3 ശതമാനം വർധനവാണിത്.
റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച്, മുഷിഞ്ഞ നോട്ടുകളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പങ്ക് 500 രൂപാ നോട്ടുകളും, തൊട്ടുപിന്നാലെ 100 രൂപ നോട്ടുകളുമാണ്. ഇന്ത്യ പോളിമർ കറൻസിയെ സമീപിക്കുന്നത് ഇതാദ്യമല്ല. 2012-ൽ അഞ്ച് നഗരങ്ങളിൽ: കൊച്ചി, മൈസൂർ, ജയ്പൂർ, ഭുവനേശ്വർ, ഷിംല എന്നിവിടങ്ങളിൽ 10 രൂപ പോളിമർ നോട്ടുകള് ഇറക്കാന് തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. നോട്ടുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ, എടിഎമ്മുകൾക്ക് അവ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് വിശ്വസനീയമായി വിതരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തത് തുടങ്ങിയ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കാരണം ഈ സംരംഭം ഉപേക്ഷിക്കുകയായിരുന്നു.